<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X24n0465">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 465 金剛經采微餘釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 465 金剛經采微餘釋</title>
			<author>宋 曇應述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">465</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">金剛經采微餘釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-03T16:51:58">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0632a" n="0632a"/>
<lb ed="X" n="0632a01"/>
<lb ed="X" n="0632a02"/>
<lb ed="X" n="0632a03"/>
<lb ed="X" n="0632a04"/>
<lb ed="X" n="0632a05"/>
<lb ed="X" n="0632a06"/><cb:docNumber>No. 465</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0632a07"/><lb ed="R092" n="0227a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金剛般若波羅蜜經<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a0701" n="0632a0701"/><anchor xml:id="beg0632a0701" n="0632a0701"/>采<anchor xml:id="end0632a0701"/>微餘釋</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0632a08"/><lb ed="R092" n="0227a02"/>
<lb ed="X" n="0632a09"/><lb ed="R092" n="0227a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632a0901">金剛般若波羅蜜經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632a10"/><lb ed="R092" n="0227a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632a1001">世傳。有加佛說二字。謂佛說金剛般若等。此後人
<lb ed="X" n="0632a11"/><lb ed="R092" n="0227a05"/>謬加。須知經通五人說。謂佛菩薩弟子天仙化人
<lb ed="X" n="0632a12"/><lb ed="R092" n="0227a06"/>五人也。若部內兼四人說者。題中不稱佛說。若一
<lb ed="X" n="0632a13"/><lb ed="R092" n="0227a07"/>經始終。金口所說者。題標佛說字。揀非兼四人所
<lb ed="X" n="0632a14"/><lb ed="R092" n="0227a08"/>說也。然何以稱經。須知雖四人所說。爲佛印定。卽
<lb ed="X" n="0632a15"/><lb ed="R092" n="0227a09"/>同佛說。故得稱經。大論云。下四印定。通云佛說。若
<lb ed="X" n="0632a16"/><lb ed="R092" n="0227a10"/>爾旣通云佛說。題標佛說。有何不可。須知。通云佛
<lb ed="X" n="0632a17"/><lb ed="R092" n="0227a11"/>說。乃得稱經。非金口所說。若金口所說。唯一席而
<lb ed="X" n="0632a18"/><lb ed="R092" n="0227a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0632a1801" n="0632a1801"/><anchor xml:id="beg0632a1801" n="0632a1801"/>已<anchor xml:id="end0632a1801"/>。且此經凡有六譯。若什公與魏<name role="" type="person">菩提流支</name>。及陳
<lb ed="X" n="0632a19"/><lb ed="R092" n="0227a13"/>眞諦。此三譯。同名金剛般若等。若隋笈多。謂金剛
<lb ed="X" n="0632a20"/><lb ed="R092" n="0227a14"/>能斷般若。其大唐奘法師。與大周義淨。此二譯同
<lb ed="X" n="0632a21"/><lb ed="R092" n="0227a15"/>名能斷金剛般若。是卽由立題不同。遂釋義有異。
<lb ed="X" n="0632a22"/><lb ed="R092" n="0227a16"/>笈多以能斷二字。在金剛後。則取金剛堅利。以喩
<lb ed="X" n="0632a23"/><lb ed="R092" n="0227a17"/>般若。曰金剛能斷般若。乃喩法立題。若奘師義淨。
<lb ed="X" n="0632a24"/><lb ed="R092" n="0227a18"/>以能斷二字。在金剛前。如云菩薩堅執猶如金剛。
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0632b" n="0632b"/>
<lb ed="X" n="0632b01"/><lb ed="R092" n="0227b01"/>以般若空慧。能斷此執故。云能斷金剛般若。<note place="inline">如慈恩傳</note>
<lb ed="X" n="0632b02"/><lb ed="R092" n="0227b02"/>乃成單法立題。旣以般若空慧爲能斷。金剛爲所
<lb ed="X" n="0632b03"/><lb ed="R092" n="0227b03"/>斷。豈非單法。相傳海東曉師。亦有疏釋此經。乃同
<lb ed="X" n="0632b04"/><lb ed="R092" n="0227b04"/>奘師之說。皆無取也。無著論。以法喩立題。而什公
<lb ed="X" n="0632b05"/><lb ed="R092" n="0227b05"/>等。皆符合論意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b06"/><lb ed="R092" n="0227b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b0601">百鍊不消。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b07"/><lb ed="R092" n="0227b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b0701">須知非但金剛。只如此間邠鐵。亦百鍊不消也<note place="inline">筆談</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b08"/><lb ed="R092" n="0227b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b0801">顯示不共。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b09"/><lb ed="R092" n="0227b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b0901">此對初義。別在此經。故云不共。然與下文。文相有
<lb ed="X" n="0632b10"/><lb ed="R092" n="0227b10"/>異。不可一例。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b11"/><lb ed="R092" n="0227b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b1101">波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b12"/><lb ed="R092" n="0227b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b1201">梵語波羅。此云彼岸。蜜此云到。若回文順俗。故云
<lb ed="X" n="0632b13"/><lb ed="R092" n="0227b13"/>到彼岸。準諸文。略云三飜。諸經多飜爲到彼岸。生
<lb ed="X" n="0632b14"/><lb ed="R092" n="0227b14"/>死此岸。涅槃彼岸。煩惱中流。菩薩以無相妙慧。乘
<lb ed="X" n="0632b15"/><lb ed="R092" n="0227b15"/>禪定舟航。從生死此岸。渡涅槃彼岸。或飜事究竟。
<lb ed="X" n="0632b16"/><lb ed="R092" n="0227b16"/>如摩訶衍論云。天竺語法。凡所作事畢。則云波羅
<lb ed="X" n="0632b17"/><lb ed="R092" n="0227b17"/>蜜。或飜度無極通。論事理悉有幽遠之義。合而言
<lb ed="X" n="0632b18"/><lb ed="R092" n="0227b18"/>之。故云度無極。此約事理行滿。曰無極。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b19"/><lb ed="R092" n="0228a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b1901">三一總別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b20"/><lb ed="R092" n="0228a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b2001">然總別。不應雙擧。譬如拳指。言總則總無別。總覧
<lb ed="X" n="0632b21"/><lb ed="R092" n="0228a03"/>別爲總。如合指爲拳。唯拳無指。言別則別無別。別
<lb ed="X" n="0632b22"/><lb ed="R092" n="0228a04"/>開總爲別。如開拳爲指。唯指無拳。若爾。如何總別
<lb ed="X" n="0632b23"/><lb ed="R092" n="0228a05"/>雙存。謂三一總別耶。須知一是總題。乃總覽一經
<lb ed="X" n="0632b24"/><lb ed="R092" n="0228a06"/>大義。則題中義含體宗用。故云總也。三是所詮別
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0632c" n="0632c"/>
<lb ed="X" n="0632c01"/><lb ed="R092" n="0228a07"/>文。就別文說出體宗用。故云別也。有此文義兩途。
<lb ed="X" n="0632c02"/><lb ed="R092" n="0228a08"/>故云三一總別。乃得雙擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c03"/><lb ed="R092" n="0228a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c0301">慈氏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c04"/><lb ed="R092" n="0228a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c0401">彌勒號慈氏。如華嚴法界品云。或見彌勒。最初證
<lb ed="X" n="0632c05"/><lb ed="R092" n="0228a11"/>慈心三昧。從是<anchor xml:id="nkr_note_add_0632c0501" n="0632c0501"/><anchor xml:id="beg0632c0501" n="0632c0501"/>已<anchor xml:id="end0632c0501"/>來號慈氏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c06"/><lb ed="R092" n="0228a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c0601">何意復造論作十八住釋經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c07"/><lb ed="R092" n="0228a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c0701">淨覺。謂八十頌。在十八住論後者。非也。義淨三藏
<lb ed="X" n="0632c08"/><lb ed="R092" n="0228a14"/>云。此經西方乃有多釋。考其始也。此頌最先。則八
<lb ed="X" n="0632c09"/><lb ed="R092" n="0228a15"/>十頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c10"/><lb ed="R092" n="0228a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c1001">事必屬正。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c11"/><lb ed="R092" n="0228a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c1101">亦如法華謂。從三昧安詳而起。雖未彰言。事必屬
<lb ed="X" n="0632c12"/><lb ed="R092" n="0228a18"/>正。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c13"/><lb ed="R092" n="0228b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c1301">三疑兢起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c14"/><lb ed="R092" n="0228b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c1401">自舊反於此。有總別兩疑。且總疑者。旣集一千無
<lb ed="X" n="0632c15"/><lb ed="R092" n="0228b03"/>疑羅漢。何故却有疑耶。別疑者。且小乘<g ref="#CB01926">灰</g>斷。如何
<lb ed="X" n="0632c16"/><lb ed="R092" n="0228b04"/>却疑釋尊重出耶。小乘無它佛之談。如何疑它方
<lb ed="X" n="0632c17"/><lb ed="R092" n="0228b05"/>佛來耶。小乘無作佛之分。如何疑阿難成佛耶。今
<lb ed="X" n="0632c18"/><lb ed="R092" n="0228b06"/>爲伸釋。且總疑者。羅漢於四諦理上。決定無疑。於
<lb ed="X" n="0632c19"/><lb ed="R092" n="0228b07"/>事上不了。故有疑耳。如羅漢不識赤鹽等。若別疑
<lb ed="X" n="0632c20"/><lb ed="R092" n="0228b08"/>者。以小敎不詮。故云無也。所以懷疑者。由迦葉禮
<lb ed="X" n="0632c21"/><lb ed="R092" n="0228b09"/>敬而生。一千羅漢。各各懷猶豫疑情。共有此三。非
<lb ed="X" n="0632c22"/><lb ed="R092" n="0228b10"/>謂唱起所疑也。<note place="inline">且小乘亦知有他方佛。但謂一佛各化一方。而不知十方諸佛。悉是
<lb ed="X" n="0632c23"/><lb ed="R092" n="0228b11"/>釋迦分身。謂無它佛之談。此乃四明答<name role="" type="person">楊大年</name>書語</note>自舊或謂。權疑。爲啓當
<lb ed="X" n="0632c24"/><lb ed="R092" n="0228b12"/>來誠信者。若爾。阿難被黜出。乃見經論所說。再來
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0633a" n="0633a"/>
<lb ed="X" n="0633a01"/><lb ed="R092" n="0228b13"/>入窟。亦經論明文。何以却不見再來之文。謂事非
<lb ed="X" n="0633a02"/><lb ed="R092" n="0228b14"/>彰灼。故設權疑。或謂實疑。謂形容似佛。衆不識故
<lb ed="X" n="0633a03"/><lb ed="R092" n="0228b15"/>疑。且大論。明結集時。迦葉單白和僧。阿難方登寶
<lb ed="X" n="0633a04"/><lb ed="R092" n="0228b16"/>座。若爾。何人不知高座是阿難。而却云不識故疑
<lb ed="X" n="0633a05"/><lb ed="R092" n="0228b17"/>耶。況佛乃黃金色相。大衆一覩便了。若微細律。<note place="inline">合論
<lb ed="X" n="0633a06"/><lb ed="R092" n="0228b18"/>引</note>未見其律本文。恐阿難結集時。形容精爽。威儀
<lb ed="X" n="0633a07"/><lb ed="R092" n="0229a01"/>似佛。諸天奉侍。如奉世尊。故云似佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a08"/><lb ed="R092" n="0229a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a0801">多聞聞物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a09"/><lb ed="R092" n="0229a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a0901">此兩聞字。須知。多聞乃知聞。屬自。聞物乃傳聞。屬
<lb ed="X" n="0633a10"/><lb ed="R092" n="0229a04"/>他。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a11"/><lb ed="R092" n="0229a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a1101">不仰不下不方不維。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a12"/><lb ed="R092" n="0229a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a1201">不仰。則不仰口食。仰觀星宿。占相吉凶也。不下。則
<lb ed="X" n="0633a13"/><lb ed="R092" n="0229a07"/>不下口食。墾土掘地。種植田園也。不方。則不方口
<lb ed="X" n="0633a14"/><lb ed="R092" n="0229a08"/>食。通致使命。馳走四方也。不維。維不正四維也。謂
<lb ed="X" n="0633a15"/><lb ed="R092" n="0229a09"/>醫藥卜算。小術而求食。此四曰四種邪食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a16"/><lb ed="R092" n="0229a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a1601">四王所奉鉢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a17"/><lb ed="R092" n="0229a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a1701">四天王。各奉一鉢。佛不偏故。俱受所獻。遂拍爲一。
<lb ed="X" n="0633a18"/><lb ed="R092" n="0229a12"/>今鉢盂有四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a19"/><lb ed="R092" n="0229a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a1901">除慢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a20"/><lb ed="R092" n="0229a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a2001">佛乃<name role="" type="person">淨飯王</name>之子。旣行乞食。敎中所制。若見餘比
<lb ed="X" n="0633a21"/><lb ed="R092" n="0229a15"/>丘行乞。無輕慢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a22"/><lb ed="R092" n="0229a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a2201">初廣大心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a23"/><lb ed="R092" n="0229a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a2301">卽弘誓心。弘者。大也。所有一切衆之類。則三界四
<lb ed="X" n="0633a24"/><lb ed="R092" n="0229a18"/>生。並入弘誓願數。而滅度之。有人。認作如來度生
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0633b" n="0633b"/>
<lb ed="X" n="0633b01"/><lb ed="R092" n="0229b01"/>者。謬矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b02"/><lb ed="R092" n="0229b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b0201">唯然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b03"/><lb ed="R092" n="0229b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b0301">唯者。諾禮對。然者。領受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b04"/><lb ed="R092" n="0229b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b0401">爲欲審是所以斥非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b05"/><lb ed="R092" n="0229b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b0501">欲審其是義。須反顯。若菩薩。於一切衆生所。不起
<lb ed="X" n="0633b06"/><lb ed="R092" n="0229b06"/>它相。皆如自體。則信解自它平等故。豈有我人等
<lb ed="X" n="0633b07"/><lb ed="R092" n="0229b07"/>見。眞是菩薩。如是則心不顚倒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b08"/><lb ed="R092" n="0229b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b0801">寶積經等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b09"/><lb ed="R092" n="0229b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b0901">經云。正法滅時。對邪稱正。則佛法滅時也。三不現
<lb ed="X" n="0633b10"/><lb ed="R092" n="0229b10"/>前。則三寶隱沒時也。此須末法最後時。謂五百歲。
<lb ed="X" n="0633b11"/><lb ed="R092" n="0229b11"/>應以大集爲正。有人。謂後五百歲。指正法一千年
<lb ed="X" n="0633b12"/><lb ed="R092" n="0229b12"/>後五百年。對前爲後。應分二五。此說有違寶積。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b13"/><lb ed="R092" n="0229b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b1301">事福本空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b14"/><lb ed="R092" n="0229b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b1401">本空。卽妙性也。若爾。下文較量何似。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b15"/><lb ed="R092" n="0229b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b1501">至於極少首題一句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b16"/><lb ed="R092" n="0229b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b1601">一部同詮實相。豈可只四句有功德耶。大師云。文
<lb ed="X" n="0633b17"/><lb ed="R092" n="0229b17"/>文之下。通結妙名。句句之中。咸具體等。可以比知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b18"/><lb ed="R092" n="0229b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b1801">初果後進斷欲思六品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b19"/><lb ed="R092" n="0230a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b1901">下地思有九品。共潤七番生死。九品者。上中下大
<lb ed="X" n="0633b20"/><lb ed="R092" n="0230a02"/>三品。每一品。開三成九。則上上一品。能潤二生。上
<lb ed="X" n="0633b21"/><lb ed="R092" n="0230a03"/>中上下及中上三品。各潤一生。其中中中下。共潤
<lb ed="X" n="0633b22"/><lb ed="R092" n="0230a04"/>一生。是卽斷六品。盡能潤六番生死。乃證二果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b23"/><lb ed="R092" n="0230a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b2301">羅漢有二種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b24"/><lb ed="R092" n="0230a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b2401">卽慧俱二種也。有退不退。若俱人得滅盡定。則不
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0633c" n="0633c"/>
<lb ed="X" n="0633c01"/><lb ed="R092" n="0230a07"/>退。慧人不得滅盡定則退。但是以聖退聖。終無以
<lb ed="X" n="0633c02"/><lb ed="R092" n="0230a08"/>聖退凡。譬如沙井中間若墮。眞至於底方住。乃從
<lb ed="X" n="0633c03"/><lb ed="R092" n="0230a09"/>四果退。至初果而住。作初果人所爲事。且退者卽
<lb ed="X" n="0633c04"/><lb ed="R092" n="0230a10"/>生再得。無有隔生。得者。多是慧解脫人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c05"/><lb ed="R092" n="0230a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633c0501">論牒文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c06"/><lb ed="R092" n="0230a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633c0601">論中凡兩番牒文。一如七義句於發啓行相中。次
<lb ed="X" n="0633c07"/><lb ed="R092" n="0230a13"/>正釋經。並以恒河沙數爲句逗。依論讀文。方爲允
<lb ed="X" n="0633c08"/><lb ed="R092" n="0230a14"/>當。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c09"/><lb ed="R092" n="0230a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633c0901">以佛世爲別相等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c10"/><lb ed="R092" n="0230a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633c1001">別相者。三相各別。如淨名經云。始坐道樹力降魔。
<lb ed="X" n="0633c11"/><lb ed="R092" n="0230a17"/>得甘露滅覺道成。三轉法輪於大千。其輪本來常
<lb ed="X" n="0633c12"/><lb ed="R092" n="0230a18"/>淸淨。人天得道此爲證。於是。三寶現世間。故知自
<lb ed="X" n="0633c13"/><lb ed="R092" n="0230b01"/>迦葉佛入滅之後。三寶隱沒。人天減少。三惡道充
<lb ed="X" n="0633c14"/><lb ed="R092" n="0230b02"/>滿。釋迦如來出世。方始三寶出現世間。故云於是
<lb ed="X" n="0633c15"/><lb ed="R092" n="0230b03"/>三寶現世間也此云別相。對一體得名。二住持滅
<lb ed="X" n="0633c16"/><lb ed="R092" n="0230b04"/>後說。由如來成道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0633c1601" n="0633c1601"/><anchor xml:id="beg0633c1601" n="0633c1601"/>已<anchor xml:id="end0633c1601"/>思報母恩。其母<name role="" type="person">摩耶夫人</name>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0633c1602" n="0633c1602"/><anchor xml:id="beg0633c1602" n="0633c1602"/>已<anchor xml:id="end0633c1602"/>
<lb ed="X" n="0633c17"/><lb ed="R092" n="0230b05"/>入滅生<name role="" type="person">忉利天</name>。而如來九十日昇天。爲母說法。蔽
<lb ed="X" n="0633c18"/><lb ed="R092" n="0230b06"/>諸大衆。皆不令知。時國主優塡王憶佛故。以紫檀
<lb ed="X" n="0633c19"/><lb ed="R092" n="0230b07"/>香。時毗首羯摩。化作人匠。爲王雕造如來形像。自
<lb ed="X" n="0633c20"/><lb ed="R092" n="0230b08"/>此有刻檀佛像。九十日夏滿。佛化三道寶堦。從天
<lb ed="X" n="0633c21"/><lb ed="R092" n="0230b09"/>降下。是時國王人民。皆來迎佛。時旃檀像。亦塗步
<lb ed="X" n="0633c22"/><lb ed="R092" n="0230b10"/>來迎。如來爲摩旃檀像頂云。我滅度後。汝當住持
<lb ed="X" n="0633c23"/><lb ed="R092" n="0230b11"/>世間。廣爲人天。而作佛事。自此有住持之名。阿闍
<lb ed="X" n="0633c24"/><lb ed="R092" n="0230b12"/>世王造逆。身瘡發動。於涅槃會。遇佛聞法。身瘡卽
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0634a" n="0634a"/>
<lb ed="X" n="0634a01"/><lb ed="R092" n="0230b13"/>俞。獲無根信忍。遂發心日供千僧。如來滅後。迦葉
<lb ed="X" n="0634a02"/><lb ed="R092" n="0230b14"/>欲結集法藏。擬行乞食。恐外道惡人難問。妨廢光
<lb ed="X" n="0634a03"/><lb ed="R092" n="0230b15"/>陰。不如就闍王千分之供。遂集一千羅漢。於畢鉢
<lb ed="X" n="0634a04"/><lb ed="R092" n="0230b16"/>羅窟結集。自此有敎法。住持世間。<name role="" type="person">阿育王</name>。造八萬
<lb ed="X" n="0634a05"/><lb ed="R092" n="0230b17"/>四千寶塔。度八萬四千人爲僧。自此有剃染之僧。
<lb ed="X" n="0634a06"/><lb ed="R092" n="0230b18"/>住持世間。且相從三寶。須知此一種三寶。別無有
<lb ed="X" n="0634a07"/><lb ed="R092" n="0231a01"/>法。只是以佛世滅後。合而言之。由佛世三故。有滅
<lb ed="X" n="0634a08"/><lb ed="R092" n="0231a02"/>後三。故曰相從。此並屬事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a09"/><lb ed="R092" n="0231a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634a0901">論云如我昔爲歌利王等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a10"/><lb ed="R092" n="0231a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634a1001">此由安住實相理故不愁惱。故云爾時無有我人
<lb ed="X" n="0634a11"/><lb ed="R092" n="0231a05"/>等相也。旣住實相。則實相無相。故云及無相也。無
<lb ed="X" n="0634a12"/><lb ed="R092" n="0231a06"/>相不相。無生死相。不涅槃相。離二邊故。故云亦非
<lb ed="X" n="0634a13"/><lb ed="R092" n="0231a07"/>無相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a14"/><lb ed="R092" n="0231a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634a1401">大論引迦旃延子等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a15"/><lb ed="R092" n="0231a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634a1501">迦旃延子。依阿含經說。菩薩三祇百劫不斷惑。所
<lb ed="X" n="0634a16"/><lb ed="R092" n="0231a10"/>謂迦旃延子。自以聰明利根。不讀衍經。非大菩薩。
<lb ed="X" n="0634a17"/><lb ed="R092" n="0231a11"/>是故龍樹於大論。處處以衍斥之。如云菩薩不斷
<lb ed="X" n="0634a18"/><lb ed="R092" n="0231a12"/>結。是名大錯等。然則旃延。旣準阿含經。說菩薩不
<lb ed="X" n="0634a19"/><lb ed="R092" n="0231a13"/>斷結。乃有憑據。所以荆溪云。阿含旣云菩薩不斷
<lb ed="X" n="0634a20"/><lb ed="R092" n="0231a14"/>結。而大論斥權。非謂全無。則亦有菩薩不斷結義
<lb ed="X" n="0634a21"/><lb ed="R092" n="0231a15"/>故。著非謂全無之語。但旃延子。不合專憑小敎。是
<lb ed="X" n="0634a22"/><lb ed="R092" n="0231a16"/>以大論處處破之。乃破其偏執小耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a23"/><lb ed="R092" n="0231a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634a2301">於中略說有四種眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a24"/><lb ed="R092" n="0231a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634a2401">論釋有二意。一通釋。二辯折。於辯折。有四種眼。四
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0634b" n="0634b"/>
<lb ed="X" n="0634b01"/><lb ed="R092" n="0231b01"/>種俱約五眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b02"/><lb ed="R092" n="0231b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634b0201">色攝復有二種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b03"/><lb ed="R092" n="0231b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634b0301">世智。第一義智。二種也。問。論中而於色攝中。復開
<lb ed="X" n="0634b04"/><lb ed="R092" n="0231b04"/>二種智者何耶。答。有二意。一者顯事必卽理故。二
<lb ed="X" n="0634b05"/><lb ed="R092" n="0231b05"/>明二智一體故。然此二義。實一意耳。由事卽理故。
<lb ed="X" n="0634b06"/><lb ed="R092" n="0231b06"/>二諦一體。且初義者。色是事。於中開出第一義。理
<lb ed="X" n="0634b07"/><lb ed="R092" n="0231b07"/>者。顯事必卽理故。若事不卽理。世智九界。則顚倒
<lb ed="X" n="0634b08"/><lb ed="R092" n="0231b08"/>轉。論云第一義智力故。世智不顚倒轉。由卽理故。
<lb ed="X" n="0634b09"/><lb ed="R092" n="0231b09"/>不顚倒轉。二二智一體者。此約圓詮事理體一故。
<lb ed="X" n="0634b10"/><lb ed="R092" n="0231b10"/>以世智全是第一義智。第一義智。全是世智。雖分
<lb ed="X" n="0634b11"/><lb ed="R092" n="0231b11"/>二智。實無二體。蓋一體相卽。是故。於色攝一法中。
<lb ed="X" n="0634b12"/><lb ed="R092" n="0231b12"/>開此二種也。譬如波水。全波是水。全水是波。波水
<lb ed="X" n="0634b13"/><lb ed="R092" n="0231b13"/>雖異。而無二也。須知五眼者。實果佛所證法門。而
<lb ed="X" n="0634b14"/><lb ed="R092" n="0231b14"/>無著菩薩。釋此以四種五眼辯折。雖文約而。義周
<lb ed="X" n="0634b15"/><lb ed="R092" n="0231b15"/>妙盡圓旨。與今天台所說符契。自非內證本同所
<lb ed="X" n="0634b16"/><lb ed="R092" n="0231b16"/>覧怜然。焉以臻此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b17"/><lb ed="R092" n="0231b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634b1701">法界修果等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b18"/><lb ed="R092" n="0231b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634b1801">法界卽十法界。果曰修果。修則屬事。五眼麤境界
<lb ed="X" n="0634b19"/><lb ed="R092" n="0232a01"/>故色攝。十界者。肉天二眼。則六凡界。慧眼則二乘
<lb ed="X" n="0634b20"/><lb ed="R092" n="0232a02"/>界。法眼則菩薩界。佛眼則佛界。問。若以十界釋佛
<lb ed="X" n="0634b21"/><lb ed="R092" n="0232a03"/>眼者。以下凡地獄等界。如何以釋佛眼耶。答。十法
<lb ed="X" n="0634b22"/><lb ed="R092" n="0232a04"/>界果。實由佛果五眼能具故。約十法界。以釋五眼。
<lb ed="X" n="0634b23"/><lb ed="R092" n="0232a05"/>則不可以下凡地獄等界爲妨難。故止觀云。佛具
<lb ed="X" n="0634b24"/><lb ed="R092" n="0232a06"/>五眼。豈可人天果報釋佛眼。輔行釋云。擧一佛果。
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0634c" n="0634c"/>
<lb ed="X" n="0634c01"/><lb ed="R092" n="0232a07"/>具於十界。然不可以聖陰<note place="inline">陰卽果也</note>同凡。自是佛果能
<lb ed="X" n="0634c02"/><lb ed="R092" n="0232a08"/>具十界。終不可以佛地獄界。以爲凡夫地獄界。用
<lb ed="X" n="0634c03"/><lb ed="R092" n="0232a09"/>釋佛眼也。若爾。且十界俱屬佛果。以何受稱。當知。
<lb ed="X" n="0634c04"/><lb ed="R092" n="0232a10"/>十界旣由佛果能具。還從佛果。果德受稱。果德者。
<lb ed="X" n="0634c05"/><lb ed="R092" n="0232a11"/>常樂我淨四德也。如荆溪云。二千果成。咸稱常樂。
<lb ed="X" n="0634c06"/><lb ed="R092" n="0232a12"/>斯之謂歟。三千則十界。然若不得今家祖意。消釋
<lb ed="X" n="0634c07"/><lb ed="R092" n="0232a13"/>而論文便見沈匿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c08"/><lb ed="R092" n="0232a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c0801">論謂在先。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c09"/><lb ed="R092" n="0232a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c0901">卽指前經文五眼。卽是爲令知見淨勝義。卽第一
<lb ed="X" n="0634c10"/><lb ed="R092" n="0232a16"/>義。更不重述。故指在先。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c11"/><lb ed="R092" n="0232a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c1101">三世諦攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c12"/><lb ed="R092" n="0232a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c1201">論中不釋。而次第一義者。由世諦分別故。所以佛
<lb ed="X" n="0634c13"/><lb ed="R092" n="0232b01"/>之肉眼。雖同凡夫所見。佛過彼所見。佛之天眼。同
<lb ed="X" n="0634c14"/><lb ed="R092" n="0232b02"/>天所見。佛過彼所見。所謂眞天眼也。佛之慧眼。同
<lb ed="X" n="0634c15"/><lb ed="R092" n="0232b03"/>二乘見空。而佛過彼所見。佛之法眼。同菩薩見假。
<lb ed="X" n="0634c16"/><lb ed="R092" n="0232b04"/>而佛過彼所見。佛之佛眼。圓照無私。對五境異。遂
<lb ed="X" n="0634c17"/><lb ed="R092" n="0232b05"/>有五用謂之五眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c18"/><lb ed="R092" n="0232b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c1801">以菩提法得知是佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c19"/><lb ed="R092" n="0232b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c1901">菩提法者。謂十界三諦平等之法。唯佛與佛乃能
<lb ed="X" n="0634c20"/><lb ed="R092" n="0232b08"/>究顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c21"/><lb ed="R092" n="0232b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c2101">不受苦惱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c22"/><lb ed="R092" n="0232b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c2201">受人天富樂故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c23"/><lb ed="R092" n="0232b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c2301">雖不說亦自知是聚等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c24"/><lb ed="R092" n="0232b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c2401">雖不說微塵衆。亦自知是衆塵。聚集何義。須說所
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0635a" n="0635a"/>
<lb ed="X" n="0635a01"/><lb ed="R092" n="0232b13"/>以說者。爲顯無所見方便空義故。謂卽非微塵衆
<lb ed="X" n="0635a02"/><lb ed="R092" n="0232b14"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a03"/><lb ed="R092" n="0232b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635a0301">由上但觀名色等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a04"/><lb ed="R092" n="0232b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0635a0401">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a0401" n="0635a0401"/><anchor xml:id="beg0635a0401" n="0635a0401"/>但<anchor xml:id="end0635a0401"/>約色及衆生身。摶取中觀破相應行。斯卽名
<lb ed="X" n="0635a05"/><lb ed="R092" n="0232b17"/>色身合說。不開摶取。此中爲破妄報。而名色之外。
<lb ed="X" n="0635a06"/><lb ed="R092" n="0232b18"/>別報名色之身。是故別開摶取。故云世界實有者。
<lb ed="X" n="0635a07"/><lb ed="R092" n="0233a01"/>卽是一合相。且一合相者空也。而不知四蘊。及衆
<lb ed="X" n="0635a08"/><lb ed="R092" n="0233a02"/>塵摶取和合。謂一合相。豈是眞實。如此顯之。名色
<lb ed="X" n="0635a09"/><lb ed="R092" n="0233a03"/>身報。情可以遣蕩。是故。須菩提爲安立第一義空
<lb ed="X" n="0635a10"/><lb ed="R092" n="0233a04"/>故。說一合相。世尊爲成就空生所說故。謂卽非一
<lb ed="X" n="0635a11"/><lb ed="R092" n="0233a05"/>合相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a12"/><lb ed="R092" n="0233a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635a1201">若智依止奢摩他故知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a13"/><lb ed="R092" n="0233a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0635a1301">奢摩他。此云止。所謂以止止散。卽散而寂。散動則
<lb ed="X" n="0635a14"/><lb ed="R092" n="0233a08"/>不知。寂靜則能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a15"/><lb ed="R092" n="0233a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635a1501">依止毗鉢舍那故見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a16"/><lb ed="R092" n="0233a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0635a1601">毗鉢舍那。此云見。由觀能見。所謂以觀觀<note place="inline">平聲</note>昏。卽
<lb ed="X" n="0635a17"/><lb ed="R092" n="0233a11"/>昏而卽。昏暗則不見。明卽則能見。吾祖云。明靜者。
<lb ed="X" n="0635a18"/><lb ed="R092" n="0233a12"/>止觀之體也。是則止觀等持。乃知見實理。非見實
<lb ed="X" n="0635a19"/><lb ed="R092" n="0233a13"/>不能知。乃見實理。而能證知。故於一切法。無所分
<lb ed="X" n="0635a20"/><lb ed="R092" n="0233a14"/>別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a21"/><lb ed="R092" n="0233a15"/><cb:div><p xml:id="pX24p0635a2101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0635a2101" n="0635a2101"/><anchor xml:id="beg0635a2101" n="0635a2101"/>采<anchor xml:id="end0635a2101"/>微。其有缺辯及文略者。所以再行料理。補餘未
<lb ed="X" n="0635a22"/><lb ed="R092" n="0233a16"/>釋。區區但欲結般若良緣耳。</p><p xml:id="pX24p0635a2212" cb:place="inline">乾道陸年太歲庚寅
<lb ed="X" n="0635a23"/><lb ed="R092" n="0233a17"/>仲夏　曇應題</p>
<lb ed="X" n="0635a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X24.0465.0635b" n="0635b"/>
<lb ed="X" n="0635b01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX24p0635b0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0635001" n="0635001"/>金剛經集解四卷</p>
<lb ed="X" n="0635b02"/><byline cb:type="author">宋　楊圭編</byline>
<lb ed="X" n="0635b03"/><p xml:id="pX24p0635b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0635002" n="0635002"/>金剛經四十二分說一卷</p>
<lb ed="X" n="0635b04"/><byline cb:type="author">宋　張無盡述</byline></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0632a0701" to="#end0632a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0632a1801" to="#end0632a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0632c0501" to="#end0632c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0633c1601" to="#end0633c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0633c1602" to="#end0633c1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0635a0401" to="#end0635a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0635a2101" to="#end0635a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0635001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0635001">（金剛經五十三家註(No. 468)，第24卷所収。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0635002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0635002">（嘉泰普燈錄卷三十(No. 1559)，第79卷所収。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0632a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a0701">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0632a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0632c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0633c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0633c1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633c1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0635a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0635a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a2101">采【CB】，釆【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>